Món cơm lạ của dân tộc Mông – mèn mén.

0

Khi bạn ghé thăm nơi ở của người Mông vùng cao nguyên đá Hà Giang hay Lào Cai sẽ có một món cơm rất đặc biệt, không là từ gạo nương mà ta hay gặp mà làm từ hạt ngô lên men, mang cái tên nghe rất lạ tai – mèn mén.
Mèn mén là món ăn chính trong bữa cơm của đồng bào người Mông mà người chế biến chủ yếu là chị em phụ nữ. Cách gọi mèn mén bắt nguồn từ tiếng quan hỏa có nghĩa là bột ngô hấp chín lên. Làm mèn mén không phức tạp nhưng lại phải trải qua nhiều công đoạn và đòi hỏi sự kinh nghiệm nhất định của người làm ra nó. Hạt ngô tẻ được tách khỏi lõi ngô, xay thành bột nhỏ rồi đem sang lọc bỏ vỏ. Khi có bột ngô vừa ý, người ta cho thêm chút nước, đảo đều đến khi bột ngô tơi ra rồi đặt vào chỗ gỗ đồ chín trong chảo nước.

mèn ménKhi được chứng kiến tận mắt công đoạn xay ngô bạn sẽ thấy được cách tỉ mỉ mà người Mông là ra món mèn mén này, người Mông làm bột ngô thường xay thủ công bằng loại cối đá hai thớt chồng lên nhau, rất nặng và khó thao tác. Ngô ban đầu được xay tróc hết vỏ, rồi mới xay đến khi thành bột mịn. Việc đồ mèn mén cũng phải mất hai lần. Đồ lần đầu là để tẩm nước vào bột ngô, để bột ngô được tơi, không bị vón cục người ta cần tính toán thời gian hợp lý, ngô già hay ngô non đều cần thời gian khác nhau. Với bột ngô non, chỉ cần nước trong chảo sôi, khi bắt đầu có hơi nước bốc lên miệng chõ là đã hoàn thành lần đồ đầu tiên, với ngô già thì cần thêm lửa lâu hơn một chút.

Xem thêm:  Tháng 3 - Về Tây Bắc ngắm hoa trẩu cùng người lữ hành

mèn ménSau lần đồ đầu tiên, bột ngô được dỡ ra nia, đảo tơ, lọc ra những mảng ngô già lửa rồi tiếp tục đặt ngô vào chõ lần thứ hai cho bột chín hẳn, khi đó việc nấu mèn mén mới được coi là hoàn tất. Chế biến mèn mén từ lúc bắt đầu tới khi hoàn thành cũng phải mất ít nhất 2-3 tiếng nên để kịp phiên chợ sáng. Vì vậy mà phụ nữ Mông thường phải dậy từ 4-5 giờ sáng để chuẩn bị. Người lên nương mang mèn mén đi ăn sáng, rồi ăn trưa, mèn mén là món ăn đã gắn liền với người dân tộc Mông nơi đây.

mèn ménVị mèn mén chín thơm lan tỏa, bùi ngọt, đậm đà, ăn càng chậm, càng nhai càng kỹ lại càng thấy thấm hương thấm vị. Vì mèn mén khá khô, dẻo nên nếu dùng trong bữa chính, mèn mén thường được ăn kèm canh rau cải hoặc đậu chúa để không bị nghẹn. Trong các chợ phiên, mèn mén có thể ăn cùng với thắng cố – một món ăn đạc trưng của người dân Tây Bắc. Còn một món nữa nếu ăn mèn mén không có nó thì mất cả ngon đó là ớt nướng, do điều kiện thời tiết ở vùng cao rất giá lạnh nên người Mông ăn ớt rất giỏi để chống rét.

mèn ménVới những người Mông cao tuổi, không ai còn biết sự ra đời của mèn mén như thế nào chỉ biết rằng món ăn giản dị đã gắn bó với viên đá, hòn sỏi vùng cao, nơi trồng được hạt thóc khó khăn gấp trăm lần tạo một nương ngô. Vào mỗi dịp lễ tết, mèn mén được nấu và trân trọng đặt lên bàn thờ gia tiên, như một cách người Mông nhớ về cội rễ khó khăn của mình. Nếu du khách muốn thưởng thức mèn mén có thể lên thăm các chợ phiên vùng cao như Bắc Hà, Si Ma Cai, Mường Khương… như một cách gần gũi để tiếp cận với văn hóa ẩm thực độc đáo của người Mông vùng Tây Bắc.

Xem thêm:  Mẫu Sơn đẹp tựa như nàng công chúa ngủ quên

Có thể bạn quan tâm Bài viết cùng tác giả

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ được bảo mật